
THE CHANGING WORLD
Kodak Company kha i la hria em aw… kum 1997 khan hnathawktu 160,000 ruaiin khawvela thlalak 85% kha kodak camera leh rollfilm hmanga tih a nih hi in theihnghilh tawh maithei a ni. Kum rei lo té aṭang khan smart mobile phone camera a lo chhuak ta mai a le, Kodak company chu an bankrupt ta a, an employees te chu an ban ta chum chum lo thei lo a ni!
Hetih rual vek hian company ṭhenkhat, HMT clock, Bajaj scooter, Dyanora tv, Murphy radio, Nokia phone, Rajdoot bike, Ambassador Car company te chu an chawl lo thei ta lo, a mak asin! Khang product te kha an ṭha ta lo, an ṭangkai lo a ni miah lo, hun her zel rualin an inher ve hman lo a ni. Tunlai khawvel hmasawn chakna inthlakthleng zet chu hmuh thiam a har a, kum 10 lokal leh tur thlir phak tan lo chuan chet a har ta raih mai. Tuna hna pawimawh em em zaa 70 – 90 hi tun aṭanga kum 10-ah chuan engmah lo a ni chho zel dawn niin a lang. A chhan chu 4th industrial revolution kan chuankai chhoh mek vang a ni an ti.
Tunlai khawvel hi chiang takin han dawn vel la, khawpuia i zin chuan UBER i mamawh a, i kal duhna apianga hruai tur che-in. Khawpuia Taxi hmang duh tana innghahna ber chu Uber hi a ni ang. Mahse UBER hian taxi pakhatmah a nei lo! Airbnb hi khawpuia i zin dawn chuan thlenna hotel i zawnna tur pawimawh ber a ni ang, mahse airbnb chuan hotel a nei hauh si lo. Chutiang bawk chu paytm, Ola cab, Oyo rooms te pawh an ni.
USA-ah chuan Lawyer zir chhuak tan hna a vang tlat, a chhan chu IBM Watson chuan lawyer thar tam tak aiin harsatna neite a pui thei nasa zawk a nih chu. Hetiang hian a kal zel a nih chuan US mi 90% tan chuan hna a vang thei dawn tlat. Lehkhabu ziakmite aiin google chuan information ṭha zawk a pe ang a, lehkhabu hi tun aṭanga kum 10-ah an la keu zel peih ang em? Hnathawk zinga a thiam fal zaa 10 chu an la ruai mahna. Doctor thar chuan clinic han hawng mahse, Watson software chuan doctor aia awlsam fe-in cancer a hmu ang a, damlo dinhmun a hrechiang zawk thei dawn si.
Tuna kawngpuia tlan car zawng zawng deuhthaw hi kum 20 a ral chuan an bo zo vek thei hial ang, electric car leh hybrid car ten an rawn thlak vek dawn a ni. Elon Musk-in Tesla a lei hma khan BMW leh Mercedes Benz te chuan Tesla chu mass product nei thei turah an ngai miah lo, tlachhe turah an ngai hmiah, mahse an rawn ding chhuak leh tlat. Gas leh oil hmang car te hi tun aṭanga kum 10-ah chuan an bo duak dawn a ni. Petroleum company nei lian OPEC ramte tan chuan a nghahhlelhawm lo zek maithei. Chutiang hunah chuan Middle East rama oil ngah ramte chu an bankrupt ve rup rup lo ang tih sawi a harsa ta hle a ni.
Driver ngai kher lo car hi an lo tlan zer zer ang, i koh avangin. I duhna hmunah a thlen che ang a, fare dik thlapin i pe ang a, kawng dik hlir zawh tura programmed vek an nih avangin accident pawh a awm mang dawn lo a ni. Insurance company te hi an ṭangkai lo viau mai ni lovin, an awm lo hial tawh ang a; traffic police, parking fee khawn mamawh a ni dawn tawh lo.
Kum 20 kaltaa kawng sira PCO leh STD booth te kha ila hria em? Mobile phone lolan tak avang hian kohkir rual lohvin mual an liam a. Radio, cassette, Torchlight leh typewriter siamtu company te chu hun inher zel mila an inher loh chuan thlanmualah vur pil mek an ni. Mobile phone zuartute pawh hi rei lo téah video cassette dawr nei ang lek kha an la ni dawn a ni.
Pawisa pawh hi tun apangin digital transaction kan uar tawh a, gpay, phonpe, internet kaltlanga pay vek a ni chho zel ang. Rupee note leh Dollar note la hlu viau hi tun aṭanga kum 10-ah chuan a danglam tawh ang. Credit card leh debit card hmangin transaction a kal a, paytm nen. Hun kalzel ruala che ve hman lote chu thil hlui an ni thuai mai dawn a ni. Hetianga thil inthlakthleng vel rual hian mahni pawh lo insiamrem ve zel a ṭul a, computer kan tihte hi kan bula awm reng, min nghengtu a nih vangin hman ve nghal tawp mai tur.
Hetiang hun a lo thlen hun pawha danglam ve ngai lo tur chu ei leh bar thawk chhuaktute hlutna hi a ni. Mihring kan awm chhung chuan kan ei ang a, kan in zel a ṭul dawn tlat. Ei leh bar thawkchhuak tur pawhin system ṭha leh awlsam zawk hmuh chhuah zel a ṭul. Chumi atan chuan rilru seng mi leh ngaihtuahna hmang thiam innovative an hlu zel ang.
Tunlai khawvel zet chu!!
Tag:Changing
